Verwachting Wespenoverlast 2026
Tijdens het begin van de zomer worden de wespennesten weer actief. Onze hulplijn voor het bestrijden of verwijderen van de wespennesten kan op een mooie zomerdag opeens te maken krijgen met extreme drukte.
Hoe zijn de aantallen te voorspellen?
Ieder jaar analyseren wij de hoeveelheid meldingen die bij ons binnenkomen in samenhang met de volumes aan afspraken die wij verzorgen. Deze cijfers koppelen wij aan de klimatologische omstandigheden van het voorgaande jaar en het lopende jaar. Om een goede vergelijking te maken verzamelen wij eveneens soortgelijke gegevens van onze partners.
Ook andere natuurlijke omstandigheden nemen wij mee in onze analyses. Denk hierbij aan de opkomst van de Franse Veldwesp en de Hoornaar, maar ook de afname van het bijenbestand en andere insecten die een rol spelen bij de overlevingskans van wespenkoninginnen.
Welke factoren hebben invloed?
Een wespennest heeft enkel kans van slagen wanneer de koningin de winter en het voorjaar overleeft en in staat is om de eerste werkzaamheden van het nest te voltooien.
Hieronder vertellen wij meer over de factoren die hierop van invloed zijn. Het gaat dan uitsluitend over de voor ons meest bekende wespensoorten, namelijk de Duitse Wesp (Vespula Germanica) en de Gewone Wesp (Vespula Vulgaris).
Temperatuur en weersomstandigheden
De temperatuur en de weersomstandigheden spelen een cruciale rol bij de overlevingskans van wespenkoninginnen. Het aantal wespennesten wordt namelijk bepaald door het aantal koninginnen. Ieder wespennest heeft maar één koningin. Ieder seizoen kent zijn gevaren voor een nieuwe generatie.
De seizoenen onder de loep
Voorjaar
De koningin ontwaakt uit haar winterslaap wanneer het meerdere dagen achtereen warm is. Als ze eenmaal wakker is gaat ze niet meer opnieuw terug in winterslaap. Ze moet het dus op dat moment doen met de omstandigheden die haar op dat moment gegund worden door de natuur. De koningin is in deze fase nog zeer zwak terwijl ze tegelijkertijd een hoop werk moet verrichten om een nieuw wespennest op gang te brengen.
Koudegolf
Zodra in deze fase tóch weer een koudegolf ontstaat of een agressief weertype met veel storm en regen, dan kan dit zeer bedreigend zijn voor haar overlevingskans. Heftige klimatologische schommelingen op het moment dat de koninginnewespen nét wakker zijn hebben dus veel impact op het aantal wespennesten die we in de zomer kunnen verwachten. Het seizoen 2021 is een goed voorbeeld hiervan.
Zomer
Wanneer de koningin het gelukt is de eerste nakomelingen (de werksters) tot ontwikkeling te brengen, dan is de grootste horde achter de rug. Ze hoeft zich vanaf dit moment enkel bezig te houden met het leggen van nieuwe eitjes. De werksters zorgen voor de bouw van het nest en het voedsel voor de larven. De koningin zit vanaf dat moment veilig in de kern van het nest.
Hoe beter de werksters hun werk kunnen doen, hoe groter het nest zal worden tijdens de zomer. Hoe groter het nest wordt, hoe meer succes kan worden verwacht tijdens de paringsvlucht in het najaar.
De grootste bedreiging tijdens de zomer is de mens
Tijdens de zomer is de grootste bedreiging de mens. Veel wespennesten zitten op plekken waar bewoners of voorbijgangers er last van hebben. Wespen kunnen ook gevaarlijk zijn voor ons. Ieder jaar zijn er weer voorbeelden van nare ongelukken. Veel bewoners laten het wespennest daarom uit voorzorg bestrijden.
Tijdens een mooie zomer met veel zon worden meer wespennesten opgemerkt door bewoners omdat ze in de tuin willen genieten van het mooie weer. Een mooie zomer zorgt er ook voor dat veel andere insecten en zoetigheden beschikbaar zijn voor de wespen — wat op zijn beurt weer zorgt voor extra groei van de nesten die niet bestreden worden.
Combinatie goed voorjaar / slechte zomer
Wanneer een gunstig voorjaar zorgt voor veel wespennesten die tijdens de zomer minder worden opgemerkt door matige weersomstandigheden, dan kan er veel overlast worden verwacht in de loop van augustus en september.
Herfst
Rond september-oktober wanneer het wespennest al volledig tot ontwikkeling is gebracht, komen de vruchtbare vrouwtjes en de mannetjes uit de laatste poppen tevoorschijn om te paren. Het succes van deze paringsvlucht is van grote invloed op het volgende seizoen.
Hoe meer mannetjes en vruchtbare vrouwtjes (nieuwe koninginnen) geproduceerd worden in deze fase, hoe meer paringen tot stand komen. De bevruchte vrouwtjes zoeken na de paring een plek om te overwinteren. De mannetjes gaan allen dood.
Interessant genoeg kunnen slechte weersomstandigheden in de herfst gunstig uitpakken voor de totstandkoming van nieuwe generaties. Als het slecht weer is in september ondervinden bewoners weinig overlast omdat ze weinig buiten zijn — het wespennest kan dan tijdens de belangrijke paringsfase in alle rust zijn nieuwe generaties veiligstellen.
Winter
De winter heeft de minste invloed op het aantal wespennesten die wij kunnen verwachten. Over het algemeen liggen de koninginnen op een beschut plekje in winterslaap.
Er wordt vaak beweerd dat een zeer strenge winter dodelijk is voor de koninginnen in winterslaap. Wij willen dit graag nuanceren. Een koningin in winterslaap op een beschutte plek is bestand tegen zeer koude temperaturen. Wij denken dat vooral de stabiliteit van de kou van belang is — plotselinge temperatuurstijgingen en dalingen tijdens de winter zijn het meest risicovol, niet de temperatuur op zichzelf.
Voedsel, Flora en Fauna
Het klimaat is indirect ook van invloed op het aantal wespennesten vanwege andere insecten en planten die hier gevoelig voor zijn. Wespen hebben andere insecten nodig voor hun eiwitten en voor de larven. Ook de suikers in bloemen en plantensappen zijn belangrijk voor de koolhydraten.
Niet alleen het klimaat is van invloed op het insectenbestand — ook het gebruik van biociden vormt een gevaar. Door sterfte onder verschillende insectensoorten zoals de honingbij raakt de voedselkringloop in gevaar.
Tijdens het voorjaar worden de meeste koninginnen wakker uit hun winterslaap. Ze zijn dan nog erg kwetsbaar en moeten tegelijkertijd veel werk verrichten voor de aanvang van het wespennest. Wanneer er onvoldoende voedsel is kunnen ze te verzwakt raken en uiteindelijk sterven.
Wat kunnen wij nu in 2026 verwachten?
Om een goede verwachting te scheppen kijken wij vooral naar de voorgaande jaren en de klimatologische omstandigheden.
Seizoen 2024 betrof een matige natte zomer die pas laat op gang kwam. De wespennesten werden daardoor pas halverwege de zomer opgemerkt. De meldingen begonnen pas half augustus flink toe te nemen. Normaal gesproken worden de wespennesten eind juni al opgemerkt wanneer de meeste mensen in de tuin bezig zijn.
Seizoen 2025 kende gewoon weer de gebruikelijke curve die we gewend waren: een geleidelijke toename van meldingen rond de tweede helft van juni en een explosieve stijging van meldingen in juli. Het vertraagde verloop in 2024 heeft dus geen andere trend ingezet.
2026 — Het voorjaar van 2026 verloopt vooralsnog vrij stabiel. In april hebben wij veel zonnige dagen gehad met temperaturen rondom de 18 graden. De eerste wespennesten met het formaat van een pingpongbal (waar alleen de koningin nog bezig is) zijn al gespot. Als er nu geen extreme weersomstandigheden volgen, dan verwachten wij opnieuw de gebruikelijke curve. Wij blijven deze pagina actualiseren gedurende het seizoen.
Bijzondere seizoenen
2021: Een vroege lente met dramatische gevolgen
In de laatste week van maart had Nederland meerdere dagen te maken met temperaturen tot zelfs boven de 20 graden. Veel koninginnen zijn toen wakker geworden, terwijl in april het weertype volledig omsloeg naar langdurige zeer koude periodes met zelfs vorst.
Was het echter bij enkel een koude aprilmaand gebleven, dan hadden ze het waarschijnlijk nog wel overleefd. De maand mei die hierop volgde was eveneens koud en nat — met ook nog eens een flinke voorjaarsstorm op 21 mei.
Precies deze combinatie van warme temperaturen in het vroege voorjaar gevolgd door twee slechte maanden heeft vermoedelijk geleid tot veel sterfte onder de koninginnen. De zomer die hierop volgde kende zeer weinig actieve wespennesten. Als de koninginnen in 2021 wat later in het voorjaar wakker waren geworden, dan had het er vermoedelijk heel anders uitgezien.
2018: Het meest extreme wespenseizoen ooit
Niemand zag het op tijd aankomen. Geen enkel bedrijf was in het voorjaar van 2018 voorbereid op wat eraan kwam. Al in de laatste weken van juni stonden mensen uren in de wacht om een afspraak te kunnen maken voor de bestrijding of het verwijderen van een wespennest.
Er ontstond acuut een tekort aan telefonisten en wespenbestrijders. Zelfs bestrijdingsmiddelen raakten op. Het werd een knotsgek wespenseizoen met een hoop paniekvoetbal — veel bewoners keken met angst naar een wespennest in huis dat dagelijks verder groeide, omdat de wespenbestrijder geen tijd of geen middelen had.
Records
2018 was veruit het drukste jaar ooit voor ons. Dit had naar alle waarschijnlijkheid te maken met een 'perfect storm' van seizoensinvloeden:
- De goede omstandigheden van het najaar 2017 brachten veel nieuwe koninginnen tot stand
- De winter was vrij stabiel
- Het voorjaar was rustig en warm zonder extreme schommelingen
- De zomer zelf was het weken achtereen ontzettend zonnig
Veel mensen vierden vakantie in Nederland en troffen daardoor veel wespennesten aan in de tuin of in hun vakantiewoning.
Signaleert u een wespennest in uw omgeving? Wacht niet tot het nest uitgroeit — Meldpunt Ongedierte reageert binnen 1 uur op uw melding en behandelt het nest binnen 24–48 uur.